Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) tarafından paylaşılan 2025 yılı verileri, Bireysel Emeklilik Sistemi’nde (BES) katılımcı davranışlarının net bir çerçeveye oturduğunu ortaya koydu.
Grafikler, BES’te düşük tutarlı ama düzenli katkıların yaygınlaştığını, yüksek birikimin ise uzun vadede sistemde kalan sınırlı bir katılımcı grubunda oluştuğunu gösteriyor. Zurich Yaşam ve Emeklilik Genel Müdürü Atilla Benli’nin değerlendirmeleri de bu tabloyla örtüşüyor.
BES’te katkı payları alt bantta yoğunlaşıyor
EGM’nin paylaşımlarına göre, gönüllü BES sözleşmelerinin %57’sinde ödenen katkı payı, brüt asgari ücretin %6’sının altında kaldı. Bu durum, gönüllü BES’te katılımcıların büyük bölümünün düşük tutarlı ancak düzenli katkılarla sistemde yer aldığını ortaya koyuyor.
Otomatik Katılım Sistemi (OKS) tarafında da benzer bir tablo dikkat çekiyor. OKS kapsamındaki çalışanların %83’ünün kazancı, brüt asgari ücretin iki katının altında bulunuyor. Veriler, OKS’nin ağırlıklı olarak alt ve orta gelir grubuna hitap eden bir tasarruf mekanizması olarak konumlandığını gösteriyor.
Katılımcı sayısı yüksek, büyük birikim sınırlı
EGM verileri, BES’te katılımcı sayısının geniş bir tabana yayıldığını ancak büyük birikimin sınırlı bir kesimde yoğunlaştığını ortaya koyuyor. Gönüllü BES katılımcılarının %65’i 50 bin TL’nin altında birikime sahipken, sistemdeki ortalama birikim tutarı 178 bin TL seviyesinde bulunuyor.
1 milyon TL’nin üzerinde birikimi olan katılımcıların oranı %3,8 ile sınırlı kalırken, bu grubun sistemde kalma süresinin ortalama 11 yıl olması dikkat çekiyor. Bu veri, BES’te yüksek birikimin kısa vadeli katkılardan değil, uzun vadeli kalıcılıktan kaynaklandığını gösteriyor.
Devlet katkısı büyümeyi hızlandırdı
EGM’nin paylaştığı grafikler, BES’te katılımcı sayısındaki artışın özellikle devlet katkısı uygulamalarının devreye girdiği dönemlerde hızlandığını ortaya koyuyor. Vergi indirimi uygulamasının olduğu dönemde daha sınırlı seyreden katılımcı artışı, devlet katkısının hayata geçirilmesiyle birlikte belirgin bir ivme kazandı.
Devlet katkı oranlarının artırıldığı dönemlerde BES’e girişlerin yeniden hızlanması, teşvik mekanizmasının sistemin büyümesinde belirleyici rol oynadığını gösteriyor.
“BES bir ürün değil, davranış değişimi”
EGM’nin verilerle ortaya koyduğu tabloyu değerlendiren Zurich Yaşam ve Emeklilik Genel Müdürü Atilla Benli, BES’in yalnızca bir emeklilik ürünü olarak ele alınmasının eksik bir yaklaşım olduğunu vurguluyor.
Sosyal medya hesabından “BES Üzerine” başlığıyla bir açıklama yapan Benli, BES’in bireyin bugünkü harcama refleksleriyle gelecekteki yaşam kalitesi arasında bilinçli bir köprü kurduğunu belirterek şu değerlendirmede bulunuyor:
“BES, ‘kenara ne kalırsa’ anlayışı yerine bireylere ‘geleceğim için ne ayırıyorum’ sorusunu sordurur. Tasarrufu bir zorunluluktan çıkarıp sürdürülebilir bir alışkanlığa dönüştürür. Devlet katkısı ve uzun vadeli birikim disipliniyle, bireyin zamanla kendine yatırım yapmasını sağlayan sessiz ama güçlü bir finansal davranış değişimi yaratır.”
Rakamlar ve yorum aynı noktada buluşuyor
EGM’nin paylaştığı veriler ile sektör temsilcilerinin değerlendirmeleri birlikte ele alındığında, BES’in bugünkü işleyişine dair net bir tablo ortaya çıkıyor. Sistem; yüksek tutarlı yatırımlardan çok, düşük ama düzenli katkılarla başlayan ve uzun vadede büyüyen bir tasarruf modeli olarak şekilleniyor.
Veriler, BES’te kalıcılığı ve büyümeyi belirleyen temel unsurların teşvik yapısı ve uzun vadeli disiplin olduğunu ortaya koyuyor.
