Allianz Teknoloji Merkezi, 34 bini aşkın kazayı inceledi. Araştırma, dijital ekranların sürücü dikkatine etkisini ve fiziksel kontrol talebini ortaya koydu.
Araç içi dijital teknolojilerin yaygınlaşması, sürüş güvenliği açısından yeni riskleri gündeme taşıyor. Allianz Teknoloji Merkezi’nin gerçekleştirdiği kapsamlı araştırma, sürücü dikkat dağınıklığının trafik kazalarının üçte birinde rol oynadığını ortaya koydu. Araştırmaya göre araç içi dokunmatik ekranların tasarımı, sürücülerin gözlerini yoldan ayırdığı süreyi doğrudan etkilerken, bazı kritik trafik senaryolarında çarpışma olasılığı üç katına kadar çıkabiliyor.
Allianz’ın 14. Motor Day etkinliğinde açıklanan araştırma sonuçları, “SWIPE. TAP. CRASH. Driver Distraction in the Digital Car” başlıklı raporda yayımlandı. Çalışma, dijitalleşen otomobillerde sürücü dikkat dağınıklığının nedenlerini ve araç içi kontrollerin nasıl daha güvenli tasarlanabileceğini ele alıyor.
AllIanz Teknoloji Merkezi 34 binden fazla trafik kazasını inceledi
Allianz Teknoloji Merkezi, şimdiye kadarki en kapsamlı dikkat dağınıklığı araştırma programı kapsamında 34 binden fazla kaza vakasını analiz etti.
Çalışmada gerçek araçlarda göz izleme araştırmaları, Münih Teknik Üniversitesi ile gerçekleştirilen sürüş simülatörü çalışması, kritik trafik senaryolarına yönelik bilişsel modellemeler ve dokuz ülkede sürücülerle yapılan tüketici araştırması kullanıldı. Ayrıca konuyla ilgili yayımlanmış 80’den fazla bilimsel çalışma incelendi.
Araştırma, sürücü dikkat dağınıklığının yalnızca sürücü davranışlarından kaynaklanmadığını, araç içi dijital ekranların ve kontrol sistemlerinin tasarımının da önemli bir etken olduğunu gösterdi.
Dokunmatik ekran tasarımı sürücünün dikkatini yüzde 25 etkileyebiliyor
Otomobillerde klima, radyo ve diğer günlük işlevlerin giderek daha fazla dokunmatik ekran üzerinden yönetilmesi, sürücülerin gözlerini yoldan ayırma süresini artırabiliyor.
Allianz Teknoloji Merkezi’nin gerçek sürüş koşullarında gerçekleştirdiği göz izleme çalışmalarına göre aynı işlemin tamamlanması için gereken görsel dikkat süresi, araç içi arayüzün tasarımına bağlı olarak yüzde 25’e kadar farklılık gösterebiliyor. Bazı durumlarda bu fark yaklaşık üç saniyeye ulaşıyor.
İncelenen bilimsel araştırmalar, sürücünün gözünü iki saniyeden uzun süre yoldan ayırmasının kaza riskinde belirgin bir artışla ilişkili olduğunu ortaya koyuyor.
Allianz SE Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Klaus-Peter Röhler, araç tasarımının sürüş güvenliği üzerindeki etkisine dikkat çekerek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Bir otomobilde aynı işlemi gerçekleştirmek, başka bir otomobile kıyasla yüzde 25 daha az görsel dikkat gerektirebilir. Bu da dikkat dağınıklığının yalnızca sürücü davranışlarıyla ilgili olmadığını, araç tasarımının da bu konuda önemli bir rol oynadığını gösteriyor. Otomobil bir akıllı telefon değildir. Güvenliğin söz konusu olduğu durumlarda tasarımın önüne işlevsellik geçmelidir.”
Dikkati dağılan sürücülerde çarpışma olasılığı üç katına çıkabiliyor
Allianz, bilişsel modelleme şirketi CogniBIT ile gerçekleştirdiği çalışmada, gerçek sürüş koşullarından elde edilen göz izleme verilerini kullanarak dört farklı trafik senaryosunu simüle etti.
Otoyolda ani fren yapılmasını gerektiren senaryoda, dikkatli sürücülerin çarpışmayla sonuçlanan denemelerinin oranı yüzde 18,2 olarak ölçüldü. Dikkati dağılmış sürücülerde ise bu oran yüzde 54,3’e yükseldi.
Yola aniden bir çocuğun çıktığı senaryoda da dikkat dağınıklığının etkisi belirginleşti. Dikkatli sürücülerde yüzde 3,9 olan çarpışmayla sonuçlanan denemelerin oranı, dikkati dağılmış sürücülerde yüzde 11,2’ye ulaştı.
Aynı senaryoda, dikkati dağılmış sürücülerin yüzde 39’unun hiçbir tepki vermediği görüldü.
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de alkol etkisiyle yapılan karşılaştırma oldu. Dört simülasyon senaryosunun tamamında dikkati dağılmış sürücülerin performansı, kandaki alkol düzeyi binde 0,8 olarak modellenen sürücülerden daha kötü gerçekleşti.
Sürücülerin yüzde 65’i fiziksel düğmelere dönülmesini istiyor
Allianz’ın dokuz ülkede gerçekleştirdiği uluslararası tüketici araştırması, sürücülerin araç içi dijital teknolojilere ilişkin güvenlik endişelerini de ortaya koydu.
Avustralya, Avusturya, Brezilya, Fransa, Almanya, İtalya, İspanya, İsviçre ve Birleşik Krallık’ta gerçekleştirilen araştırmaya göre katılımcıların yüzde 79’u, araç içi teknolojilerin son yıllarda sürücü dikkat dağınıklığını artırdığını düşünüyor.
Katılımcıların yüzde 53’ü dikkat dağınıklığı riskini yüksek veya çok yüksek bulurken, yüzde 65’i güvenlik açısından kritik işlevlerde dokunmatik ekran menüleri yerine fiziksel kontrolleri tercih ediyor.
Son üç yılda bir kazaya karışan ve kazadan sorumlu olduğunu belirten katılımcıların yüzde 73’ü ise dikkat dağınıklığının kazada kesinlikle veya muhtemelen rol oynadığını ifade ediyor.
Bununla birlikte sürücülerin yüzde 86’sı, dikkat dağınıklığını azaltma konusunda temel sorumluluğun sürücüde olduğunu düşünüyor.
ChrIstIan Sahr: “Fiziksel düğmeler ve dokunmatik ekranlar için net önerilere ihtiyaç var”
Allianz Teknoloji Merkezi Genel Müdürü Dr. Christian Sahr, araç içi dijital sistemlerin güvenliğe uygun şekilde tasarlanması gerektiğini vurguladı.
“Hangi işlevlerin fiziksel düğmelerle, hangilerinin dokunmatik ekran üzerinden yönetilmesi gerektiği konusunda net önerilere ihtiyacımız var. İnsan-makine etkileşimi alanındaki bilimsel bulgular, sürücülerin dikkatini mümkün olduğunca az dağıtan arayüzler tasarlamak için sistematik biçimde uygulanmalı.”
AllIanz’dan otomobil üreticileri, düzenleyiciler ve sürücülere çağrı
Allianz, dijital araçlarda sürüş güvenliğinin geliştirilmesi için otomobil üreticileri, düzenleyici kurumlar ve sürücülere yönelik üç temel öneri ortaya koydu.
Otomobil üreticilerinin, güvenlik açısından kritik ve sık kullanılan işlevlerde kolay erişilebilir kontroller sunması gerektiği belirtildi. Silecekler, sinyaller, kısa ve uzun farlar, dörtlü flaşörler ile cam buğu giderme gibi sistemlerin fiziksel düğmelerle veya dokunmatik ekranlarda sürekli erişilebilir alanlarla yönetilebilmesinin önemine dikkat çekildi.
Avrupa’da Euro NCAP’in de menüler içinde gizlenmeyen, doğrudan erişilebilir kontrolleri bulunan araç tasarımlarını ödüllendirdiği hatırlatıldı.
Düzenleyici kurumların ise dikkat dağınıklığına ilişkin verilerin tutarlı biçimde kaydedilmesine, etkili denetim mekanizmalarının geliştirilmesine ve düzenlemelerin araç teknolojilerindeki değişime uygun şekilde güncellenmesine öncelik vermesi gerektiği ifade edildi.
Sürücüler açısından da sürücü destek sistemlerinin dikkatli sürüşün yerini alamayacağı vurgulandı. Farkındalık çalışmalarının artırılması, sürücü eğitimlerinin geliştirilmesi ve araç içi uyarı sistemlerinin daha anlaşılır hale getirilmesinin dikkat dağınıklığı riskini azaltmaya katkı sağlayabileceği belirtildi.
Allianz, araştırma sonuçları doğrultusunda otomobil üreticilerini, düzenleyici kurumları ve sürücüleri araç içi dijitalleşmenin güvenlik üzerindeki etkilerini azaltacak önlemler almaya çağırdı.
