Allianz Trade’e göre yüksek stoklar tedarik zincirlerini güçlendirirken şirketlerin işletme sermayesini yeniden nakde dönüştürmesini yavaşlatıyor.
Şirketlerin üretim ve tedarikçi ödemeleri için kullandığı nakdi satışlardan yeniden tahsil etmesi için geçen süre uzadı. Allianz Trade’in küresel şirketleri incelediği rapora göre nakit dönüşüm döngüsü 2025 yılında yarım gün artarak 67 güne yükseldi.
Bu süre, son 10 yılın ortalamasının 3 gün üzerinde, 2023 yılında kaydedilen 68 günlük zirvenin ise hemen altında bulunuyor. Rapora göre nakit dönüşüm süresindeki uzamanın temelinde alacak tahsilatından çok, şirketlerin daha fazla stok tutması yer alıyor.
Jeopolitik belirsizlikler, ticaretteki parçalanma ve tedarik zinciri kesintilerine karşı hazırlıklı olmak isteyen şirketler, “tam zamanında üretim” yaklaşımından uzaklaşarak daha yüksek stok seviyelerine yöneliyor. Bu tercihin dayanıklılığı artırdığı ancak işletme sermayesinin daha uzun süre stoklarda bağlı kalmasına neden olduğu belirtiliyor.
Stoklar nakit dönüşümündeki artışın yüzde 80’ini açıklıyor
Allianz Trade İflas Araştırmaları Baş Analisti Maxime Lemerle, stok devir süresinin küresel nakit dönüşüm döngüsünün yaklaşık yüzde 80’ini açıkladığına dikkat çekti.
Lemerle, şirketlerin “tam zamanında” verimlilik yaklaşımından “her ihtimale karşı” dayanıklılık modeline yöneldiğini belirterek, daha yüksek stokların kısa vadede nakde dönüşmesi beklenmeyen varlıklara daha fazla sermaye bağlanması anlamına geldiğini kaydetti.
Buna karşılık şirketler, artan stoklarla jeopolitik belirsizliklere, tedarik zinciri kesintilerine ve küresel ticaretteki parçalanmaya karşı daha fazla hareket alanı kazanıyor.
Rapora göre tedarik zincirleri artık yalnızca maliyetleri düşürmek amacıyla değil; güvenlik, dayanıklılık ve stratejik esneklik hedefleri doğrultusunda şekillendiriliyor.
Stok devir süresi 53 güne ulaştı
Küresel stok devir süresi 2025 yılında 53 gün seviyesinde gerçekleşti. Bu süre bir önceki yıla göre değişmezken, pandemi öncesindeki 48 günlük ortalamanın 5 gün üzerinde kaldı.
Alacak tahsil süresinde ise şirketlerin nakit akışı üzerinde ilave bir baskı yaratacak ölçüde artış görülmedi. Küresel ödeme vadeleri geçen yıl 0,3 gün artarak 56,5 güne yükseldi. Alacak tahsil süresi 2022’den bu yana büyük ölçüde aynı seviyede kalırken, pandemi öncesi ortalamanın da 3 gün altında seyretti.
Bu görünüm, işletme sermayesi üzerindeki baskının müşterilerden yapılan tahsilatlardan çok, stoklara bağlanan sermayeden kaynaklandığını ortaya koydu.
Şirketler arasındaki fark 64 günü aştı
Allianz Trade’in incelemesi, sektörler ve şirketler arasındaki nakit dönüşüm farklılıklarının giderek açıldığını gösterdi.
Şirketlerin yüzde 25’inde nakit dönüşüm döngüsü 43 günün altında gerçekleşirken, diğer yüzde 25’lik grupta 107 günü aştı. Böylece iki grup arasındaki fark 64 günün üzerine çıktı.
İncelenen 20 sektörün 12’sinde nakit dönüşüm süresi uzarken, 8 sektörde kısaldı.
Otomotiv tedarikçilerinde süre 4 gün uzadı
Nakit dönüşüm döngüsündeki en yüksek artış otomotiv tedarikçilerinde görüldü. Bu sektörde süre 2024’e göre 4 gün uzadı. Kâğıt, metal ve tekstil sektörlerinde ise 3’er günlük artış kaydedildi.
| Nakit dönüşüm süresi uzayan sektör | Değişim |
|---|---|
| Otomotiv tedarikçileri | +4 gün |
| Kâğıt | +3 gün |
| Metaller | +3 gün |
| Tekstil | +3 gün |
Tedarik zincirindeki parçalanmadan daha fazla etkilenen üretim ve sanayi girdisi sektörlerinin, stok tamponlarını artırarak işletme sermayesi ihtiyaçlarını yapısal olarak yükselttiği belirtildi.
Buna karşılık ulaşım ekipmanları, bilgisayar ve telekomünikasyon ile enerji sektörlerinde nakit dönüşüm süreleri kısaldı.
| Nakit dönüşüm süresi kısalan sektör | Değişim |
|---|---|
| Ulaşım ekipmanları | -6 gün |
| Bilgisayar ve telekomünikasyon | -4 gün |
| Enerji | -3 gün |
Lemerle, bu sektörlerdeki olumlu ayrışmanın daha güçlü fiyatlama gücü, sağlam nakit yaratma kapasitesi, destekleyici sanayi politikaları ve devam eden yapısal talepten kaynaklanabileceğini ifade etti.
Nakit dönüşüm süresinde bu yıl sınırlı artış bekleniyor
Allianz Trade, küresel nakit dönüşüm döngüsünün bu yıl da artmasını ancak yükselişin sınırlı kalmasını bekliyor.
Rapora göre ABD-İran çatışmasından daha fazla etkilenen elektronik, ilaç, tekstil, otomotiv tedariki, metal ve kâğıt gibi sektörlerin stoklarını daha fazla artırabilme alanı daralıyor. Bu sektörlerde yeni bir stok artışının finansman ihtiyacını kritik seviyelere taşıyabileceği değerlendiriliyor.
İnşaat ile makine ve ekipman sektörlerinde nakit dönüşüm süresinin yaklaşık 103 güne ulaşması da bu alanlardaki işletme sermayesi baskısının yüksek olduğunu gösteriyor.
Buna karşılık yapay zekâ altyapıları ve veri merkezlerine yönelik özel sektör yatırımlarının bilgisayar, telekomünikasyon, yazılım ve bilgi teknolojileri sektörlerini desteklemesi bekleniyor. Bu yatırımların küresel nakit dönüşüm döngüsündeki artışı kısmen sınırlayabileceği öngörülüyor.
Allianz Trade, enerji güvenliği, stratejik stoklar ve tedarik zinciri dayanıklılığına yönelik adımların küresel stok devir süresini yaklaşık 2 gün artırabileceğini hesaplıyor.
Lemerle, stok devir süresindeki her ilave 1 günlük artışın küresel nakit dönüşüm döngüsünde yaklaşık 1,16 günlük yükselişe karşılık geldiğini belirtti. Ancak beklenen artışın, 2022’de nakit dönüşüm döngüsünün 5 gün yükseldiği döneme göre daha sınırlı kalacağı tahmin ediliyor.
DSO, DIO ve CCC ne anlama geliyor?
Alacak Tahsil Süresi (DSO): Şirketlerin satışlarından doğan alacaklarını ortalama kaç günde tahsil ettiğini gösteriyor.
Stok Devir Süresi (DIO): Stoklara bağlanan sermayenin ortalama ne kadar süre stoklarda kaldığını ölçüyor.
Nakit Dönüşüm Döngüsü (CCC): İşletme faaliyetleri için kullanılan nakdin satışlardan yeniden tahsil edilmesine kadar geçen toplam süreyi ifade ediyor.
