Küresel enerji piyasaları, Hürmüz Boğazı’nda artan jeopolitik tansiyonun petrol ve doğalgaz arzına etkilerini yakından izliyor. ABD eski Başkanı Donald Trump’ın Körfez’deki petrol tankerlerine yönelik sigorta ve teminat mekanizması oluşturma planı da piyasalarda dikkatle takip edilirken, uzmanlar bu adımın kısa vadede risk primini sınırlayabileceğini, ancak kalıcı rahatlama için bölgedeki güvenlik risklerinin düşmesi gerektiğini vurguluyor.
Bloomberg HT’ye konuşan London Energy Club Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Öğütçü, Körfez’de tanker sigorta maliyetlerinin 500 bin ila 1 milyon dolar seviyelerine kadar yükseldiğini belirterek, maliyet artışının doğrudan petrol fiyatlarına yansıdığını söyledi. Öğütçü’ye göre ABD’nin sağlayacağı sigorta ve teminat desteği, navlun ve sigorta maliyetlerindeki aşırı yükselişi sınırlayarak piyasaları bir miktar rahatlatabilir.
“Hürmüz’den günlük 7–8 milyon varil geçemiyor”
Öğütçü, Hürmüz Boğazı’ndan günlük 7–8 milyon varil petrolün geçemediğine dikkat çekerek, arz tarafındaki bu tür kesintilerin fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskıyı artırdığını vurguladı. Öğütçü, “Normal şartlarda böylesi bir kriz ortamında petrol fiyatlarının iki katına çıkması beklenirdi” değerlendirmesinde bulundu.
İran-ABD gerilimi, Körfez ülkelerini de etkiliyor
Öğütçü, İran’ın saldırılarının ABD’den ziyade Körfez ülkelerini hedef aldığı görüşünü paylaşırken, çatışmanı
n uzamasının Trump açısından da siyasi maliyet oluşturabileceğini dile getirdi. Bölgedeki dezenformasyonun piyasa algısını bozduğunu belirten Öğütçü, İran’da devlet liderliğine yönelik hamleler olsa dahi sistemin hızlı şekilde toparlanabildiğini söyledi.
Ayrıca Trump ile İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu arasındaki güçlü iş birliğinin, operasyon süresi uzadıkça sınanabileceğini kaydeden Öğütçü, jeopolitik dengelerin kırılganlığına dikkat çekti.
“En kırılgan aktör Çin”
Mevcut tablodan en olumsuz etkilenebilecek ülkenin Çin olduğunu belirten Öğütçü, Çin’in İran’dan petrol alımında şu aşamada ciddi bir sorun yaşanmadığını ifade etti. Pekin yönetiminin 6–7 ay yetecek düzeyde stratejik petrol rezervi bulunduğunu ve doğalgaz ile petrolde alternatif tedarikçilere sahip olduğunu söyledi.
Buna karşın Öğütçü, Hürmüz’de uzun süreli bir aksamanın Asya piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açabileceği uyarısında bulundu.
Doğalgaz ve kömür fiyatlarında zincirleme yükseliş
Jeopolitik risklerin yalnızca petrolü değil, doğalgaz ve kömür piyasalarını da etkilediğini belirten Öğütçü, İngiltere’de doğalgaz fiyatlarının %100 arttığını söyledi. Gaz arzında yaşanabilecek daralmanın elektrik üreticilerini kömüre yönelttiğini, bunun da uluslararası kömür fiyatlarını yukarı çektiğini ifade etti.
Öğütçü, Avustralya merkezli referans fiyat olan Newcastle liman çıkışlı kömürün ton fiyatının 400 dolar seviyelerine ulaştığını belirterek, enerji sepetinde zincirleme bir maliyet artışı yaşandığını kaydetti.
